મિડિલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવને કારણે વિશ્વભરમાં ઉર્જા પુરવઠાને લઈને ચિંતાઓ વધી ગઈ છે. અનેક જગ્યાએ એવા સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે શું તેલ અને ગેસના સપ્લાય પર અસર પડશે? આ દરમિયાન ભારત સરકારના સૂત્રોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશમાં **પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી (LPG)**ની કોઈ અછત નથી.
મિડિલ ઈસ્ટમાં વધતા સૈન્ય તણાવે ફરી એકવાર આખી દુનિયાને ઉર્જા સંકટ (Energy Crisis)ના આરે લાવી દીધી છે. કતાર દ્વારા ‘ફોર્સ મેઝ્યોર’ (Force Majeure) જાહેર કરવા અને ગેસ સપ્લાયમાં અવરોધના અહેવાલો વચ્ચે ભારતીય ગ્રાહકોમાં ડરનો માહોલ હતો. પરંતુ, ભારત સરકારના સૂત્રોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશની ઉર્જા સુરક્ષા સંપૂર્ણપણે મજબૂત છે અને ગભરાવાની જરૂર નથી. સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે આપણી પાસે પર્યાપ્ત સ્ટોક છે અને સપ્લાય ચેઈનને સુરક્ષિત રાખવા માટે પ્લાન-બી પર કામ શરૂ થઈ ચૂક્યું છે.
અફવાઓથી દૂર રહો: વેચાણ પર કોઈ મર્યાદા નથી
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સોશિયલ મીડિયા પર અફવાઓ ફેલાઈ રહી હતી કે દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલનું મર્યાદિત વેચાણ થઈ શકે છે. સરકારી સૂત્રોએ આ સમાચારોને પાયાવિહોણા ગણાવી ફગાવી દીધા છે અને કહ્યું છે કે મર્યાદિત વેચાણની કોઈ યોજના નથી. ભારત પાસે પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. એટલું જ નહીં, આ સ્ટોકને દરરોજ રિફિલ પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ અછત ન સર્જાય.
કતારનો વિકલ્પ તૈયાર: અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયાનો સાથ
કતાર વિશ્વની $20\%$ એલએનજી (LNG) જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે અને ભારત તેના કુલ $195$ MMSCMD ગેસ આયાતમાંથી માત્ર $60$ MMSCMD કતાર પાસેથી લે છે. કતારના પીછેહઠ બાદ ભારતે ઝડપથી વૈકલ્પિક બજારોની શોધ શરૂ કરી દીધી છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડાએ ભારતને ગેસ વેચવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, ભારતે તાજેતરમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને અમેરિકા (US) સાથે નવા કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેનાથી ગેસની અછતનો ખતરો ટળી ગયો છે.
સુરક્ષિત સપ્લાય માટે સરકારની રણનીતિ
યુદ્ધના વધતા જોખમોને જોતા ભારત સરકાર દિવસમાં બે વાર ઉર્જા સ્થિતિની સમીક્ષા કરી રહી છે. સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારે નીચેના પગલાં લીધાં છે:
- પ્રાયોરિટી સેક્ટરને ગેસ: ગેલ (GAIL) ફોર્સ મેઝ્યોર જાહેર કરીને પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રો (જેમ કે ખાતર અને વીજળી) ને અવિરત ગેસ સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરશે.
- શિપિંગ અને ઇન્શ્યોરન્સ: દરિયામાં વધતા જોખમો વચ્ચે જહાજોના વીમા માટે ભારત અમેરિકા સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
- ગ્લોબલ પાર્ટનરશિપ: ભારત હાલમાં અગ્રણી તેલ ઉત્પાદકો, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (IEA) અને ઓપેક (OPEC) સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે જેથી કાચા તેલ અને એલપીજીની નિરંતરતા જળવાઈ રહે.
