ભારત અને ચીને વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર વર્ષોથી ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદ અને તણાવને હંમેશ માટે ખતમ કરવાની દિશામાં એક ખૂબ જ મોટું પગલું ભર્યું છે. બેઇજિંગમાં બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ, સૈન્ય અધિકારીઓ અને ગૃહ વિભાગના દિગ્ગજો વચ્ચે વર્કિંગ મેકેનિઝમ (WMCC) ના ૩૫મા રાઉન્ડની એક હાઈ-લેવલ મેરેથોન બેઠક યોજાઈ હતી. આ અત્યંત સંવેદનશીલ વાતચીતમાં સરહદ પર કાયમી શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે ત્રણ મોટી ‘રેડ લાઇન’ પર ઐતિહાસિક સહમતિ બની છે.
સાઉથ એશિયાના બે મહાબલીઓ એટલે કે ભારત અને ચીને આખરે લાઇન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (LAC) પર ચાલી રહેલા વર્ષો જૂના વિવાદને હંમેશ માટે દફનાવવાનું પૂરેપૂરું મન બનાવી લીધું છે. બેઇજિંગની ધરતી પર બંને દેશોના દિગ્ગજ અધિકારીઓ વચ્ચે કલાકો સુધી મેરેથોન બેઠકનો દોર ચાલ્યો. ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદી બાબતોને લઈને યોજાયેલી આ રાજદ્વારી બેઠકોમાં સરહદ પર હંમેશ માટે શાંતિ જાળવી રાખવા અંગે ત્રણ એવી મોટી ‘રેડ લાઇન’ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેના પર બંને દેશો વચ્ચે ઐતિહાસિક સહમતિ સધાઈ છે. આ એક સમાચારે સાઉથ એશિયાના રાજકીય ગલિયારામાં હલચલ મચાવી દીધી છે.
બેઇજિંગમાં સામસામે બેઠા ભારત-ચીનના હાઈ લેવલ અધિકારીઓ
આ સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક બેઠકની કમાન બંને દેશોના અનુભવી રાજદ્વારીઓના હાથમાં હતી. ચીની વિદેશ મંત્રાલયના ડાયરેક્ટર જનરલ હાઉ યાનકી અને ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજીત ઘોષે મળીને આ ‘વર્કિંગ મેકેનિઝમ ફોર કન્સલ્ટેશન એન્ડ કોઓર્ડિનેશન’ (WMCC) ની ૩૫મા રાઉન્ડની મહાબેઠકની સહ-અધ્યક્ષતા કરી હતી. ટેબલ પર માત્ર વિદેશ મંત્રાલયના જ લોકો નહોતા બેઠા, પરંતુ બંને દેશોના મિલિટરી, હોમ અને ઇમિગ્રેશન ડિપાર્ટમેન્ટના મોટા-મોટા સૂરમાઓ પૂરી તૈયારી અને ભારેખમ ફાઇલો સાથે સામસામે ડટેલા હતા! અધિકારીઓની આ મોટી ફોજ જ સાબિતી આપી રહી છે કે આ મહાબેઠકની અસર કેટલી જોરદાર થવાની છે.
ટેબલ પર નક્કી થઈ ભારત-ચીનની ૩ ‘રેડ લાઇન’
આ ૩૫મા રાઉન્ડની મેરેથોન બેઠકમાં બંને પક્ષોએ સરહદ સાથે જોડાયેલા કેટલાય અત્યંત સંવેદનશીલ અને ગૂંચવાયેલા મુદ્દાઓ પર ખુલ્લેઆમ ચર્ચા કરી. કલાકો સુધી ચાલેલી આ મથામણ દરમિયાન મુખ્યત્વે આ ૩ ‘રેડ લાઇન’ પર પૂરો ફોકસ રહ્યો, જે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
- પહેલી રેડ લાઇન- સરહદો નક્કી થઈ : બંને દેશો વચ્ચે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) ની એ જટિલ અને ગૂંચવાયેલી સરહદને લઈને બિલકુલ આરપારની વાત થઈ છે, જેથી ભવિષ્યમાં લાઇન પાર કરવાનું કોઈ બહાનું કે ભ્રમ બાકી ન રહે.
- બીજી રેડ લાઇન- બોર્ડર મેનેજમેન્ટ : સરહદ પર કોઈપણ અપ્રિય ઘટના, સામસામે અથડામણ કે તણાવને રોકવા માટે મજબૂત ગ્રાઉન્ડ લેવલની વ્યવસ્થાઓ અને કડક પ્રોટોકોલ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
- ત્રીજી રેડ લાઇન- પરસ્પર સહયોગ : બંને પક્ષોએ એ વાત પર સહમતિ દર્શાવી છે કે સરહદી વિસ્તારોમાં લાંબા સમયથી શાંતિ અને સ્થિરતા જળવાયેલી છે અને તેને કોઈપણ ભોગે આગળ પણ જાળવી રાખવી પડશે.
હવે કેવા રહેશે ભારત-ચીનના સંબંધો?
સરહદ પર તણાવને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવા માટે બંને દેશોએ વાતચીતનો રસ્તો ક્યારેય બંધ ન કરવાનો એક મોટો અને અડગ સંકલ્પ લીધો છે. બેઠકમાં એ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે ભવિષ્યમાં પણ રાજદ્વારી અને મિલિટરી સ્તરની હાઈ-લેવલ વાર્તાલાપ સતત ચાલુ રાખવામાં આવશે. આનો ટાર્ગેટ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સરહદ પર શૂન્ય ડિગ્રી તાપમાનમાં તૈનાત સૈનિકો વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારની ગેરસમજ કે હિંસક અથડામણની સ્થિતિ ઊભી ન થાય અને સરહદી વિસ્તારોમાં સંપૂર્ણપણે શાંતિનું વાતાવરણ બની રહે.
૨૫મી મહાબેઠકનો ફ્રેમવર્ક તૈયાર
આ બેઠકની સૌથી મોટી સફળતા એ રહી કે ભારત અને ચીને પોતાના વિશેષ પ્રતિનિધિઓની આગામી એટલે કે ૨૫મા રાઉન્ડની મહાવાર્તા આયોજિત કરવાની તૈયારીઓ પર પણ પોતાની મહોર મારી દીધી છે. આ સ્પેશિયલ રિપ્રેઝન્ટેટિવ લેવલની વાતચીત બંને દેશો વચ્ચેના સરહદ વિવાદને કાયમી ધોરણે ઉકેલવા માટેનું સૌથી મોટું, પાવરફુલ અને નિર્ણાયક મંચ માનવામાં આવે છે.
